Okres związany " />

Okres związany ze stratą czy też żałobą to niezwykle trudny i wymagający czas, zarówno dla dorosłych jak i dla dzieci, niezależnie od ich wieku. Jak wygląda żałoba dziecka po stracie rodzica? Jak przebiega w czasie?

W zależności od okoliczności – kto odszedł, co zmieniło się w systemie rodziny, jak silne są zasoby w nowej sytuacji – w kolejnych fazach przeżywanej straty, mogą pojawić się u dziecka różne zachowania czy emocje. Strata oczami dziecka, jak i dorosłego, może być skutkiem wielu sytuacji, nie tylko śmierci najbliższych. Każda poważniejsza zmiana w życiu dziecka, wiąże się z konfrontacją z trudnymi emocjami.

Żałoba dziecka po stracie rodzica wywołała smutek w dziecku

Takim zdarzeniem może być rozwód rodziców, zmiana miejsca zamieszkania, adaptacja dziecka w nowym przedszkolu, szkole, czy klasie. Może nim być również wyjazd bliskiego przyjaciela czy odejście ukochanego zwierzaka.

Najtrudniejszym jest oczywiście śmierć bliskich osób ze środowiska rodzinnego dziecka.

Tu uwzględnić należy stan bliskich, którzy pozostali przy dziecku, ich emocje i jak sobie z nimi radzą oraz to, jak ze stratą radzi sobie samo dziecko. Sposób w jaki każdy człowiek indywidualnie przechodzi przez kolejne etapy przeżywanej straty, wpływa na jej długość oraz intensywność. Jak przebiega żałoba dziecka po stracie rodzica? osoby bliskiej?

Faza pierwsza – szok i zaprzeczenie

Pojawia się w pierwszych chwilach po wydarzeniu czy informacji o zmianie / stracie. Zwykle trwa kilka minut, godzin czy dni. Ale zdarza się, że z różnych indywidualnych powodów, może przedłużyć się nawet o kilka miesięcy.

Żałoba dziecka po stracie rodzica - dziecko przeżywa trudne emocje

W tym czasie osoba doświadczająca straty dystansuje się, nie dopuszcza do siebie trudnych informacji, a nawet im przeczy. Dzieci w tej fazie mogą śmiać się, próbować bawić.

Rolą dorosłego, jest podążanie za dzieckiem, nie narzucanie potrzeby zrozumienia tego co się dzieje tu i teraz. Sprawą indywidualną jest to czy i jak dziecko w pierwszej chwili zareaguje. Pozorne wejście w przyjemne czynności, nie jest związane z nieusłyszeniem informacji, a jedynie sposobem na jej przetworzenie i zorganizowanie w sobie. Należy być gotowym na udzielanie merytorycznie, a jednak, stosownie do wieku, prawdziwych informacji dotyczących tego co się dzieje.

Zawsze, właściwie niezależnie od wieku, mówimy dziecku prawdę, zachowując zrozumiały dla niego język.

Faza druga – dezorganizacja zachowania

To etap, w którym zmienia się codzienne funkcjonowanie osoby w okresie straty.

Stałe rutyny ulegają rozluźnieniu, codzienność nie ma swojego formatu. Pojawia się apatia, spowolnienie, brak chęci do podejmowania aktywności. Mogą również pojawić się trudności w obszarze odżywania oraz snu.

W tym czasie, jeśli strata dotyczy również dorosłego z otoczenia dziecka, ważne jest poszukiwanie zasobów pośród innych, bliskich rodzinie osób.
 

Mogą oni pomóc w zorganizowaniu codzienności i dbaniu o zachowanie codziennych rytuałów, aby sama zmiana w życiu dziecka nie dotykała tak wielu obszarów życia.

Faza trzecia – bunt i złość

To bardzo ważna faza, w której pojawiają się zarazem silne i trudne emocje. Pamiętać należy, że owe emocje dotykają nie tylko osoby w środowisku przeżywającego, ale też są niezwykle trudne dla tego, kto je przeżywa.

Zdarza się, że dziecko będzie kierować te emocje na siebie lub bliskie osoby w najbliższym otoczeniu. Pojawia się też chęć znalezienia winnych, bądź kierowanie winy właśnie na siebie.

Rodzice, bądź inne osoby, pozostające w otoczeniu dziecka, w tym okresie mierzą się z gotowością pomieszczania emocji drugiego człowieka.

Faza buntu - Żałoba dziecka po stracie rodzica

Jeśli dziecko zobaczy, że nie uciekamy od niego, mamy gotowość rozmowy czy po prostu trwania przy nim, to ważny sygnał, że może sobie pozwolić na ich doświadczanie.

Jeśli widzimy, że sposób ich przeżywania, przybiera niekonstruktywny wymiar, warto poszukać wspólnie alternatywy. Możemy zaproponować inną – bardziej adaptacyjną formę ekspresji emocji. Dobrym sposobem jest zachęcenie dziecka do ich wyrażania np. za pomocą krzyku, darcia papieru, uderzania pięściami w poduszki czy kopania piłki. Najważniejszym jest sygnalizowanie swojej obecności i gotowości wspólnego trwania.

Faza czwarta – smutek i żal

W tym okresie dominującą emocją jest smutek. To czas, w którym jest przestrzeń na łzy i refleksję.

Bliscy mogą towarzyszyć dziecku w tym czasie, wspierać, wracać do różnych wspomnień i z nostalgią je wspominać. Istotnym jest, aby nie hamować tych emocji, pozwolić im się uzewnętrznić i w miarę możliwości współtrwać.

Faza piąta – akceptacja sytuacji

Ostatnia faza, to faza pogodzenia się z nową sytuacją. Zazwyczaj przejście przez wszystkie fazy, od szoku i zaprzeczania do pełnej akceptacji i zaadoptowania się do nowych okoliczności, zabiera około dwóch lat.

Dziecko akceptujące sytuację po śmierci rodzica

Nie należy traktować tego jednak, jako sztywnego wyznacznika. Czasem może być to krótszy okres, czasem dłuższy, na co mają wpływ indywidualne czynniki czy predyspozycje jednostki. Jeśli jednak mamy niepokój, że kolejne fazy nie następują, bądź któraś z nich przybiera silny wymiar, warto skonsultować się ze specjalistą.